De cold case van Irene Bernet - Kockengen - 18-08-1984

Op 18 augustus 1984 deed een wandelaar een verschrikkelijke ontdekking in een sloot in Kockengen, in de provincie Utrecht. Daar dreef het naakte dode lichaam in van een jonge vrouw. Al snel bleek dat ze door een misdrijf om het leven was gekomen, door verwurging en verdrinking. Het slachtoffer droeg geen (leesbare) identiteitspapieren bij zich, en de politie had daardoor geen idee wie zij was. Omdat de vrouw drie ringen droeg met daarin merktekens uit Zwitserland, bestond het vermoeden dat zij daar vandaan kwam of in elk geval een band mee had.

Het West-Duitse opsporingsprogramma Aktenzeichen XY Ungelöst besteedde o.a. aandacht aan de moord en liet haar kijkers twee foto’s zien van het slachtoffer. De uitzending, die in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland werd getoond, zorgde voor veel tips. Dankzij de binnengekomen informatie kon de politie al snel vingerafdrukken van de onbekende dode vergelijken met die van een vermiste vrouw uit Zwitserland. Het bleek een match, waardoor vast kwam te staan dat het slachtoffer de 20-jarige Irene Bernet was uit Dietikon, Zürich. Zij woonde daar op kamers en was werkzaam als serveerster. Irene had op 16 augustus de trein naar Nederland genomen om daar van een korte vakantie te genieten. Toen haar ouders op 18 augustus geen contact met haar konden krijgen, werd zij als vermist persoon opgegeven. Zij wisten toen nog niet dat hun dochter op diezelfde dag om het leven was gebracht.

Politieonderzoek
De plaats delict werd afgezet en nauwkeurig afgezocht naar sporen. Ook kwam er een buurtonderzoek tot stand, in de hoop dat iemand iets had gezien of gehoord. Een helikopter werd ingezet om de omgeving in kaart te brengen, en een team van rechercheurs liep de bermen af om te zien of er wellicht een kledingstuk of andere spullen lagen. Er werd niets aangetroffen, zelfs niet in de vuilniszakken uit de recreatiegebieden in de omgeving. Gelukkig bleken meerdere getuigen Irene te hebben gezien, en dan met name in het bijzijn van diverse langharige buitenlanders. Eén van hen had opvallende rastaharen, en van hem werd o.a. een compositietekening gedeeld in het tv-programma Opsporing Verzocht. Op dat moment was de identiteit van Irene nog altijd onbekend.

Aanhoudingen
De uitzending op tv had zin gehad, want er werden al snel vijf mensen aangehouden in het plaatsje Wateringen: een Frans meisje en vier Algerijnse mannen. Ze bleken bij een grotere groep hippies te horen die op het moment van de moord nietsvermoedend hun kamp hadden opgezet in Kockengen, om de drukte uit Amsterdam te vermijden. Op 13 september kwam het vijftal weer op vrije voeten toen uit onderzoek bleek dat zij niet met Irene in contact hadden gestaan en niets met de moord te maken hadden.

Tweeduizend euro en drugs in Amsterdam
In de hoop op aanknopingspunten vertrokken twee rechercheurs vanuit Nederland naar Zwitserland, waar zij o.a. hoopten te spreken met mensen uit haar directe omgeving. Ondertussen kwam vast te staan dat Irene na aankomst in Nederland een hotelkamer had geboekt in hotel Torenzicht, aan de Oudezijds Achterburgwal in Amsterdam. Op de achterkant van ansichtkaarten die in haar hotelkamer lagen, schreef ze dat ze al enorm veel van Amsterdam had gezien. Meerdere getuigen bevestigden dat zij haar in de hoofdstad hadden zien rondlopen. Hoe het lichaam van Irene in een sloot in Kockengen kon zijn geëindigd, werd voor het onderzoeksteam een steeds groter raadsel.

Nog geen maand na de moord kwam de recherche in contact met ene Christiaan B., een drugsdealer uit West-Duitsland. Deze 22-jarige man, die illegaal een kraakpand in de Nederlandse hoofdstad bewoonde, had een opmerkelijk verhaal. Namelijk dat hij Irene op Amsterdam Centraal hasj had aangeboden en dat zij, na het in eerste instantie te hebben geweigerd, hem zou hebben gevraagd om harddrugs. Volgens B. waren ze hierop naar de Zeedijk gegaan, waar zij een gram heroïne en een gram cocaïne voor Irene hadden gekocht. Na deze aankoop was het duo naar de kraakwoning van Christiaan gegaan, en had hij haar daarna afgezet op de Dam. Volgens B. had Irene minimaal tweeduizend gulden bij zich en was ze van plan geweest om nog meer drugs te kopen. De politie vermoedde dat B. niet helemaal de waarheid sprak omdat de tijdlijn niet zou kloppen. Of Irene zich daadwerkelijk met drugs had ingelaten, was nog maar zeer de vraag en kwam nooit vast te staan.

Beloning in hoop op doorbraak
Omdat het onderzoek, dat zich vooral richtte op het Centraal Station en de Wallen, steeds meer vast kwam te zitten, loofde de politie een beloning van tienduizend gulden uit voor de gouden tip. In het persbericht liet de politie tegelijkertijd weten op zoek te zijn naar mensen die met Irene in de Italië-Holland Expresse hadden gezeten, of haar hadden gezien in barretjes en restaurants in Amsterdam. Het motief van de moord was op dit punt nog altijd onduidelijk.

Compositietekening verdachte
Twee maanden na de moord op Irene Bernet bracht de politie een compositietekening uit, met daarop het gezicht van een man die op vrijdagavond 17 augustus samen met Irene in de bar van het hotel zou zijn gezien. Het zou gaan om een man van rond de 30 jaar oud, van ongeveer 1,80 m lang, met blond haar, een smal gezicht en een mager postuur. Hij had volgens getuigen een lange, zware leren jas aan met daaronder een rode trui en een T-shirt. Een opvallend warm geklede man midden augustus.

Arrestatie van verdachte
Op 9 mei 1985 werd er een grote doorbraak gemeld in de zaak. De Rijkspolitie arresteerde die dag in Amsterdam namelijk de 34-jarige R.G. uit Zwitserland. Dit was niet de man van de compositietekening. De politie was hem op het spoor gekomen door een tip uit Zwitserland. G. zou in Nederland en ook in zijn thuisland meerdere keren zijn veroordeeld wegens geweldsmisdrijven, en zocht op Amsterdam Centraal regelmatig contact met passanten uit Zwitserland. De verdachte ontkende iets met de moord op Irene te maken te hebben gehad. R.G. werd nog geen twee weken later weer op vrije voeten gesteld wegens gebrek aan bewijs. Na deze vrijlating lijkt het onderzoek op een dood spoor te zijn beland.

Werk van seriemoordenaar?
Omdat Irene op dezelfde manier aan haar einde kwam als twee verslaafde tippelaarsters in Amsterdam, in een tijdsbestek van nog geen jaar, vroeg de politie zich al vroeg in het onderzoek hardop af of deze drie vrouwen niet slachtoffer waren geworden van één en dezelfde gek. Birgit Veit en Gerda Merchel werden beiden op zo’n beetje identieke manier naakt aangetroffen aan de waterkant, in Zeewolde. Of de moorden inderdaad verband hielden met elkaar, werd nooit bewezen.

Informatie en tips
De moord op Irene Bernet is al meer dan veertig jaar geleden en de zaak is allang verjaard. Dit betekent dat de dader nooit meer gestraft zou kunnen worden voor zijn daad. Toch zou duidelijkheid voor de familie van Irene ontzettend waardevol zijn. Wie heeft hun geliefde vermoord en met welke reden? Als u informatie heeft, kunt u die via onderstaand tipformulier aan ons doorgeven. Dat kan geheel anoniem. Wij onderzoeken de tip met ons onafhankelijke team en geven deze ook door aan de politie. Twijfel dus niet en kom alstublieft in contact.

bronnen: NRC Handelsblad, Telegraaf, Het Parool, AD, Delpher