De cold case van Chris van de Werken - Epe - 22-12-1996

Op zondagmiddag 22 december 1996 werd het levenloze lichaam van de 42-jarige milieuambtenaar Chris van de Werken aangetroffen op de Gortelseweg in de bossen van landgoed Welna bij Epe (Gelderland). Hij bleek van dichtbij met meerdere schoten in zijn rug te zijn doodgeschoten. Volgens de politie staat vast dat de dader een vuistvuurwapen heeft gebruikt. Het exacte type wapen is echter nooit vastgesteld. Opvallend is dat er 9mm hollowpointkogels zijn gebruikt. Deze kogels veroorzaken bij inslag ernstig inwendig letsel. Op enige afstand van het lichaam werd aan het begin van het bospad zijn groene Volkswagen Golf aangetroffen met kenteken ZT-81-NS.

Over Chris van de Werken
Chris van de Werken werd geboren op 29 september 1954 (volgens zijn graf) en woonde samen met zijn vrouw Paulien en hun drie kinderen in Nunspeet. Hij werkte als milieuambtenaar bij het Intergemeentelijk Samenwerkingsverband op de Noordwest-Veluwe en stond bekend als een bijzonder stipte en plichtsgetrouwe ambtenaar. Ook buiten zijn werk was hij maatschappelijk betrokken. Zo zette hij zich in voor de Nederlands Hervormde Kerk en onderhield hij contacten met hulporganisaties in Oost-Europa.

In zijn werk hield Chris zich bezig met de handhaving van de milieuwetgeving. Daarbij nam hij zijn verantwoordelijkheid serieus en trad hij streng op wanneer bedrijven zich niet aan de regels hielden. Kort voor zijn dood werkte hij aan een gevoelig dossier over het terugdringen van de ammoniakuitstoot door agrarische bedrijven. Zijn standvastige aanpak leidde tot spanningen met zowel boeren als milieuactivisten. Daarmee had hij zich in de uitoefening van zijn functie niet bij iedereen populair gemaakt.

Belangrijke scenario's en onderzoekslijnen
Hoewel niemand de moord daadwerkelijk zag gebeuren, waren er die middag verschillende mensen in het bos die de schoten hoorden. In de jaren die volgden, onderzocht de politie uiteenlopende scenario's. Daarbij ging veel aandacht uit naar de werkzaamheden van Chris en de conflicten die hij in zijn functie als milieuambtenaar had gehad. Was zijn werk uiteindelijk de aanleiding voor zijn dood, of speelde er iets heel anders?

• Het ‘Relationele spoor’. Toen Chris die middag rond vier uur nog altijd niet thuis was, begon zijn vrouw Paulien zich zorgen te maken. Dat was niet zonder reden: Chris stond bekend als iemand die bijzonder punctueel was en vrijwel altijd op tijd thuiskwam. Ze besloot daarom zelf een kijkje te nemen bij de plek in het bos waar hij zijn auto doorgaans parkeerde. Daar aangekomen trof ze een politieteam aan dat inmiddels bij het slachtoffer aanwezig was. Aanvankelijk werd ook Paulien als mogelijke verdachte beschouwd, maar nader onderzoek wees al snel uit dat zij niets met de moord te maken had.

• Het 'Milieuspoor' en Volkert van der Graaf: Een van de opvallendste onderzoekslijnen richtte zich op de mogelijke conflicten die Chris vanuit zijn werk had met milieuactivisten. Kort na de moord werd Volkert van der Graaf als getuige gehoord. Van der Graaf procedeerde in de jaren negentig namens de Vereniging Milieu-Offensief veelvuldig tegen milieuvergunningen in Gelderland. Vanuit hun werkzaamheden kenden de twee mannen elkaar en bestonden er meningsverschillen over de manier waarop de milieuwetgeving moest worden gehandhaafd.

Na de moord op Pim Fortuyn in 2002 kwam de mogelijke betrokkenheid van Van der Graaf bij de dood van Chris opnieuw onder de aandacht. De zaak kreeg hernieuwde belangstelling en ook in 2003 besteedde het televisieprogramma Twee Vandaag uitgebreid aandacht aan de mogelijke connectie tussen beide moorden. Toch leverde dit geen concrete aanwijzingen op. Volgens justitie is Van der Graaf nooit officieel als verdachte aangemerkt. Bovendien wees ballistisch onderzoek uit dat de wapens die bij de moorden op Fortuyn en Van de Werken waren gebruikt niet hetzelfde waren.

• Het 'Agrarische Spoor': Ook de conflicten met agrarische ondernemers vormden een belangrijke onderzoekslijn. Door de strenge handhaving van de milieuregels konden bedrijven in financiële problemen komen. De politie hield daarom rekening met de mogelijkheid dat een gefrustreerde boer, die door toedoen van Chris zijn bedrijfsvoering bedreigd zag, uit wraak tot geweld was overgegaan.

Een van de personen die in dit verband werd onderzocht, was een kippenboer die verwikkeld was in een conflict over vergunningen. Hij verklaarde later dat hij tijdens het politieonderzoek intensief werd gevolgd en als verdachte werd beschouwd. Ondanks de aandacht voor deze man werd echter geen bewijs gevonden dat hij iets met de moord te maken had. Ook de overige dossiers van zaken waarmee Chris zich beroepshalve had beziggehouden, werden door de politie onder de loep genomen. Geen van deze onderzoeken bracht de recherche dichter bij de identiteit van de dader.

• De 'Toevallige Ontmoeting': Naast de zakelijke conflicten onderzocht de politie ook een heel ander scenario. Mogelijk was Chris die middag tijdens een wandeling of een controle in het bos toevallig getuige geworden van illegale activiteiten. Daarbij werd onder meer gedacht aan stroperij of druggerelateerde praktijken. Als hij iets had gezien wat niet voor zijn ogen bestemd was, zou dat mogelijk een aanleiding kunnen zijn geweest om hem het zwijgen op te leggen. Concrete aanwijzingen voor deze theorie werden echter nooit gevonden.

De man in het rood
Een van de meest intrigerende onderdelen van het onderzoek is de getuigenverklaring over een man in opvallende rode kleding. Ongeveer een kwartier voordat de schoten klonken, zag een passerende mountainbiker in de buurt van de latere plaats delict een blanke man die daar wat rond leek te scharrelen. Hij droeg opvallende rode kleding en viel daardoor duidelijk op.

Toen korte tijd later de schoten werden gehoord, bevonden zich ook andere bosgebruikers in de omgeving. Zij verklaarden dat ze direct na het schietincident in de verte een persoon zagen wegrennen. De man bevond zich op dat moment vlak bij de plek waar Chris was neergeschoten, droeg volgens de getuigen iets roods en verdween vervolgens in de richting van het bos.

Wie deze man was, is tot op de dag van vandaag onbekend. Hij heeft zich nooit bij de politie gemeld en zijn identiteit is nooit achterhaald. Daarmee blijft een belangrijke vraag boven het onderzoek hangen. Was de man in het rood een toevallige voorbijganger die mogelijk iets van de moord heeft gezien, of was hij zelf degene die de schoten heeft gelost?

Huidige status
Ondanks omvangrijke rechercheonderzoeken en verschillende pogingen om de zaak opnieuw onder de aandacht te brengen, is de moord op Chris van de Werken nooit opgelost. Ook de aandacht van televisieprogramma's als Opsporing Verzocht, de vermelding op de Cold Case Kalender en het uitloven van een beloning van € 20.000 in 2018 hebben tot dusver niet geleid tot de identificatie van de dader.

Ruim dertig jaar na de moord is nog altijd onduidelijk waarom Chris die zondagmiddag werd doodgeschoten en wie daarvoor verantwoordelijk was. Vooral de onbekende man in het rood blijft een opvallend onderdeel van deze zaak. Was hij de sleutel tot de oplossing, of is de dader al die jaren buiten beeld gebleven?

Informatie en Tips
Heeft u informatie over de moord op Chris van de Werken of beschikt u over informatie die mogelijk van belang kan zijn voor het onderzoek? Vul dan het tipformulier hieronder in. Ons professionele onderzoeksteam, met onder anderen oud-politiemensen en gecertificeerde privédetectives, onderzoekt iedere tip en brengt relevante informatie waar nodig onder de aandacht van de politie. U kunt desgewenst gegarandeerd anoniem blijven.