Auteur: A.B.

Over Johan: een man met twee gezichten
Johan de Waal werd in 1957 geboren in Boven-Hardinxveld. Hij groeide op in een boerengezin met een broer en twee zussen. Binnen de hechte gemeenschap gold de gescheiden Johan als een man van uitersten: je hield van hem of je moest absoluut niets van hem hebben. Vrienden en naasten omschreven hem als een hulpvaardige man die klaarstond voor anderen en door het vuur ging voor wie hem lief was. Hij was een echte dierenvriend met een grote passie voor paarden en was onafscheidelijk van zijn hondje Bobby. Daarnaast zong Johan in een plaatselijk koor en hielp hij op de schapenboerderij van een neef, de zoon van zijn tante.

Tegelijkertijd stond hij bekend als iemand die gemakkelijk in conflicten terechtkwam en ze soms zelf opzocht. Het grootste conflict had hij met zijn broer Piet. Na de dood van hun vader in 1996 erfden de twee broers samen het familiebedrijf, een maatschap met alle bijbehorende gronden. Toen een stuk grond naast hun weilanden te koop kwam, deed Piet namens de maatschap een bod, dat aanvankelijk werd geaccepteerd. Vlak voordat de koop rond was, bood Johan op eigen naam meer, waarna de eigenaar met hem in zee ging. Johan bouwde op die grond een woning, met machines van de maatschap, maar Piet kreeg er geen aandeel in. Volgens een neef was het vanaf dat moment oorlog tussen de broers. Dat conflict duurde jarenlang, tot Piet in 2011 overleed. Ook met zijn zussen was het contact niet optimaal. Volgens mensen uit Johans omgeving had de familieruzie bovendien zijn weerslag op zijn huwelijk, dat uiteindelijk stukliep. Ondanks de scheiding zou Johan sterk aan zijn ex-vrouw gehecht zijn gebleven. Mensen die hem goed kenden, vertelden dat hij eigenlijk niet zonder haar kon en erg verdrietig was toen zij in 2010 overleed. Na de moord schetsten sommige dorpsgenoten een uitgesproken negatief beeld van Johan. Bij de mensen die wél om hem gaven, heeft dat diepe littekens achtergelaten die tot op de dag van vandaag voelbaar zijn.

Politieonderzoek
Na de vermissing van Johan de Waal op 9 januari 2012 startte de politie een grootschalige zoektocht. Het vermoeden dat Johan bij thuiskomst op zijn erf werd opgewacht en aangevallen, wordt ondersteund door twee belangrijke getuigenverklaringen. Een getuige hoorde die avond een luide hulpkreet vanaf het erf van Johans boerderij, terwijl iemand anders een worsteling tussen twee personen zag. Al snel werden op het erf bloedsporen aangetroffen en werd een Team Grootschalige Opsporing (TGO) samengesteld.

De politie zocht op en rond het erf, in het omliggende gebied en in het Kanaal van Steenenhoek. Daarbij werden onder meer speurhonden, sonarapparatuur, duikers, de ME en een politiehelikopter ingezet. Opsporing Verzocht riep het publiek op informatie over Johan te delen, en Het Kompas Sliedrecht hield de regio met uitgebreide berichtgeving op de hoogte van alle ontwikkelingen in de zaak. Johan bleef spoorloos en eind maart 2012 werd het TGO afgeschaald.

Op 6 september 2012 kwam de doorbraak, toen vissers zijn lichaam in het Kanaal van Steenenhoek vonden. Uit sectie bleek dat Johan was vermoord, waarna het onderzoek weer werd opgeschaald. Uit het onderzoek naar Johans achtergrond kwam volgens de politie geen motief naar voren dat de moord kon verklaren.

Verdachten aangehouden
Op 21 september 2012 werden twee mannen uit de gemeente Hardinxveld-Giessendam aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij de moord: een toen 21-jarige neef van Johan, de zoon van zijn broer Piet, en een 43-jarige kennis van die neef. De recherche zag in de verzwaringsmaterialen die bij het lichaam waren gevonden aanwijzingen die in de richting van Piets zoon wezen. Om welke verbanden het precies ging, is uit openbare bronnen niet bekend. Na meerdere verhoren kwamen beide mannen op 26 september 2012 weer vrij, al bleef de verdenking tegen hen voorlopig bestaan. In maart 2013 besloot het Openbaar Ministerie hen wegens gebrek aan bewijs niet te vervolgen. De politie liet daarbij expliciet weten dat de twee mannen niet langer als verdachten werden gezien. Sindsdien is er geen mogelijke dader meer in beeld gekomen.

Heropening cold case
In november 2021 kreeg de zaak opnieuw aandacht met het plaatsen van zogenoemde stoepborden in Boven-Hardinxveld. In februari 2022 volgde een grotere opsporingsactie: de politie deelde flyers uit in het dorp en zette een Mobiel Media Lab in, waar inwoners de verzwaringsmaterialen konden bekijken. Het onderzoeksteam was er inmiddels van overtuigd dat één persoon het lichaam van Johan onmogelijk in zijn eentje kon hebben ingepakt, verzwaard, vervoerd en gedumpt. Er moesten dus meerdere daders bij betrokken zijn geweest. Ook werd de zaak opnieuw behandeld in Opsporing Verzocht. De campagne leverde 107 tips op, maar een doorbraak bleef uit.

Openstaande vragen
Na al die jaren zijn er nog altijd belangrijke vragen onbeantwoord.

· Wie heeft op de avond van 4 januari 2012, vijf dagen voor Johans verdwijning, op de Tiendweg ten oosten van de Koningin Wilhelminalaan iemand met een grote donkere auto gezien?

· Wie is de man in een blauwe jas en een blauwe trui die op 10 januari 2012, de dag na de vermissing, op het erf van Johan werd gezien?

· Wie weet waar de voorwerpen vandaan kwamen waarmee het lichaam van Johan was verpakt en verzwaard? Het gaat om:
– een grijs afdekzeil;
– een metalen contragewicht, dat in de scheepvaart als ballast wordt gebruikt en ook wel een “broodje” wordt genoemd;
– een oorspronkelijk gele metalen ketting met grote schakels, waarop nog vage resten gele verf zichtbaar zijn;
– een betonnen opsluitband met vier handmatig geboorde gaten.

· En de belangrijkste vraag: wie heeft Johan vermoord, en waarom?

Informatie en tips
De nabestaanden van Johan wachten nog steeds op antwoorden. Mogelijk zijn er mensen die meer weten over zijn dood, maar die daar nooit over hebben gesproken.

Weet u iets? Meld het dan alstublieft via onderstaand formulier. Als u anoniem wilt blijven, kunt u het vakje aanvinken. U blijft dan gegarandeerd anoniem.

Uw melding wordt beoordeeld door ons professionele onderzoeksteam, dat bestaat uit voormalig rechercheurs en ervaren onderzoekers. Ons team werkt volledig onafhankelijk en neemt elke tip serieus. Wanneer informatie relevant is voor een lopend politieonderzoek, zorgen wij ervoor dat onze bevindingen via de juiste kanalen bij de politie terechtkomen.

Lees hier over meer cold case vermissingen