Op de Europese Dag van de Privacy roept Stichting Coldcasezaken het aankomende nieuwe kabinet op om de privacywetgeving bij de opsporing van zware misdrijven te versoepelen. Het gaat daarbij specifiek om moordzaken, zedenzaken en langdurige vermissingen. Directeur Sander Meyer pleit al jaren voor aanpassing van de Nederlandse privacyregels, die in de praktijk verder gaan dan wat Europees verplicht is.
Nederland hanteert een strikte interpretatie van de AVG, mede door beleidsregels en richtlijnen van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Die regels zijn bedoeld om burgers te beschermen, maar hebben in de opsporing een onbedoeld effect: zij beperken de mogelijkheden om ernstige misdrijven op te lossen en laten daders daardoor buiten schot.
Elke week lopen in Nederland moordenaars en zedendelinquenten vrij rond, terwijl duizenden verkrachtingszaken en meer dan duizend moorden onopgelost blijven. Niet alles is toe te schrijven aan privacywetgeving, maar vaststaat dat bepaalde opsporingsmiddelen in Nederland structureel niet mogen worden ingezet, terwijl ze in andere landen aantoonbaar resultaten opleveren.
Een concreet voorbeeld is forensische genealogie. Het vergelijken van DNA-sporen met commerciële genealogische databanken zoals Ancestry of MyHeritage is in Nederland niet standaard toegestaan. De geldende regels sluiten structureel gebruik uit. Politie en justitie mogen deze databanken niet vrij raadplegen en kunnen ze niet inzetten als regulier opsporingsmiddel. In de praktijk betekent dit dat deze methode vrijwel niet wordt toegepast.
In landen als de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk is forensische genealogie al jaren een geaccepteerd opsporingsmiddel bij ernstige misdrijven. Daar zijn honderden cold cases inmiddels door opgelost. In Nederland verhindert het juridische kader dat deze methode structureel kan worden ingezet, ongeacht de ernst van het misdrijf of de ouderdom van de zaak.
Bureaucratie creëert nieuwe cold cases
Strenge privacyregels en bijbehorende procedures zorgen ervoor dat opsporing wordt vertraagd en bewijsmateriaal verloren gaat, vooral bij niet-acute zaken zoals cold cases en oudere zedenzaken:
-
Het publiceren van compositietekeningen kan worden vertraagd door verplichte privacy-afwegingen en DPIA-procedures.
-
DNA-sporen mogen niet standaard worden vergeleken met commerciële genealogische databanken, ook niet voor verwantschapsonderzoek.
-
Biologische sporen zonder directe verdachte-koppeling vallen buiten bestaande DNA-wetgeving en blijven vaak ongebruikt.
-
Digitale gegevens zoals telefoonlocaties, IP-adressen en app-data worden door korte bewaartermijnen vroegtijdig gewist.
-
Camerabeelden en ANPR-opnames moeten worden geanonimiseerd of vernietigd, waardoor cruciale informatie verloren gaat.
-
Gegevensuitwisseling tussen politie, gemeenten, justitie en andere instanties verloopt traag door verplichte privacy-toetsingen.
-
Sporen van personen die (nog) geen verdachte zijn, mogen niet langdurig worden opgeslagen of gedeeld.
-
Getuigenverklaringen worden beperkt gedeeld uit angst voor overtreding van privacyregels.
In acute zaken kan met spoed een juridische machtiging worden verkregen. Bij cold cases ontbreekt die urgentie, waardoor procedures leidend worden en opsporing vastloopt. Juist daar, waar tijd al verloren is gegaan, wordt verdere voortgang geblokkeerd.
De prijs van overdreven privacy
Neem een onopgeloste moord uit 2010. DNA-materiaal is aanwezig, maar mag niet structureel worden vergeleken met genealogische databanken. Camerabeelden uit de omgeving zijn inmiddels gewist. Een getuige herinnert zich een gezicht, maar publicatie van een compositietekening duurt weken. Zo verdwijnt elk spoor en groeit het aantal cold cases verder.
Nederland loopt hiermee aantoonbaar achter op landen waar de wetgeving ruimte laat voor moderne opsporingsmethoden bij zware misdrijven. De bescherming van privacy weegt daar niet zwaarder dan het recht van slachtoffers en nabestaanden op waarheid en gerechtigheid.
Oproep aan het nieuwe kabinet
Stichting Coldcasezaken roept het nieuwe kabinet op om de AVG en de Uitvoeringswet AVG specifiek te versoepelen voor zware misdrijven zoals moord, verkrachting, kindermisbruik en langdurige vermissingen. Maak structureel gebruik van forensische genealogie mogelijk met duidelijke waarborgen, verleng bewaartermijnen voor cold case-materiaal en versnel de gegevensuitwisseling tussen instanties.
Onderzoek toont aan dat een ruime meerderheid van de Nederlanders dit ondersteunt bij ernstige delicten. De samenleving is bereid privacy te beperken waar het gaat om de opsporing van de zwaarste misdrijven.
Bescherm slachtoffers en nabestaanden, niet daders. Privacy mag nooit een schild worden waarachter moordenaars en zedendelinquenten zich kunnen verschuilen. Op deze Dag van de Privacy is het tijd voor een eerlijker balans.
#Coldcasezaken #DagVanDePrivacy #RechtvaardigheidEerst #VersoepelPrivacy
Reactie plaatsen
Reacties
Ik vind jullie oproep wel goed en begrijpelijk, maar ja, de wet is de wet…Je zou met betrokken personen aan tafel moeten zitten en deze urgentie bespreken.
Criminelen vol in beeld
Crimineel gedrag heeft gevolgen
Eenzijdige opleidingen en door hiërarchie is in veel coldcase zaken teveel in een richting gerechercheerd. Zoals, de dader heeft gebiedskennis dus moet uit hij uit de omgeving komen, als het een kind betreft moet het een pedofiel zijn, enz. Anders denken en helemaal als het iemand betreft van buiten de organisatie wordt niet gewaardeerd. In DNA sporen vertrouwen zoeken geeft geen garantie of het dader DNA is, wel kan het iemand in beeld brengen. Maar dan ontstaat het risico dat zo iemand via de media zo zwart wordt gemaakt dat bijna iedereen overtuigd is met de dader van doen te hebben. Diverse bekend geworden gerechtelijke dwalingen hebben aangetoond dat dit gebeurd en wetenschap filosoof Ton Derksen heeft er onderzoek naar gedaan en is evenals ik ervan overtuigd dat nog meer mensen in Nederland onschuldig zijn veroordeeld. Dit is ook crimineel gedrag maar voor Justitie blijven dergelijke zaken gesloten.